Kuşlar içeriğine geri dön

17.1.3. Muhabbet kuşu (Melopsittacus undulatus)

muhabbetkusu-Muhabbet kuşu (Melopsittacus undulatus), papağangiller (Psittacidae) familyasından, bir tür küçük papağan türü olup Avustralya kıtasına özgü Melopsittacus cinsinin içinde yer alan tek türdür. Anavatanı Avustralya’dır. Şu anda yaygın olarak evcil muhabbet kuşları evlerde ve hayvanat bahçelerinde yaşamaktadır. Küçük, uzun kuyruklu bu kuşlar yabani ortamda genel olarak yeşil veya sarı tüy rengine ve kanatlarında siyah taralı çizgilere sahiptir. Bu alımlı dış görünüşlerinden ötürü, muhabbet kuşları, dünya genelinde yoğun olarak evcil olarak beslenmektedir. Evlerde beslenen muhabbet kuşları mavi, beyaz, tamamen sarı veya tamamen beyaz renge sahip olabildikleri gibi, çok farklı kombinasyonlarda olabilirler. Öyle ki bazı muhabbet kuşlarının ibikleri bile bulunabilmektedir. Doğal ortamlarında ağırlıklı olarak tohumla beslenen bu tür, Avustralya’nın kurak bölgelerindeki zorlu koşullarda beş milyon yıldan beri varlıklarını sürdürmektedir.Muhabbet kuşları, kırmızı papağanlar ve incir papağanlarıyla yakın akrabadırlar.

Anatomi ve fizyoloji

muhabbetkusu-(2)
Erkek bir muhabbet kuşunun anatomisi

 

Doğal ortamlarında muhabbet kuşları, 18 cmuzunluğunda, 30-40 gram ağırlığındadır. Karın ve but bölgeleri açık yeşilken, arka ve kanat yüzeyleri siyah-sarı çizgi ve desenlerle örülüdür. Alın ve surat bölgesi yetişkinlerde sarıdır. Ancak genç bireyler, 3-4 aylıkken yetişkin tüylerine ulaşmaya başlamalarına değin, gagalarının üstündeki zara kadar uzanan siyah çizgiler barındırır. Gırtlaklarının iki yakasında mor bir bölge ve siyah benekler bulunduran bu kuşlar, koyu mavikuyruğa ve kuyruk tüylerinin dışında açık sarı bölgelere sahiptir. Kanatlarında yeşilli-siyahlı uçuş tüyü barındırırlar. Gagaları zeytin yeşili ve iki parmaklı bacakları mavimsi gri renge sahiptir.

Avustralya’da doğal ortamlarında yaşayan muhabbet kuşları, evcil olanlarına göre daha küçüktür. Bunun yanında evcilleşmiş olan kuşlarda mavi, gri, alaca, menekşe gibi renkler hâkim olabilir. Ancak evcil hayvan dükkânlarında en çok mavi, yeşil ve sarı olanlarına rastlanır. Burun bölgesinin rengi, cinsiyetler arasında farklılıklar gösterir. Erkek bireylerin burunları mor ve koyu pembeyken, dişilerin burunları beyaza yakın renklere sahiptir. Bazı dişilerin burunları yavrulama dönemlerinde kahverengiye döner. Ancak albinoluk veya bazı diğer genetik bozukluğa sahip olan erkeklerin burunları daima açık pembe kalır.

Altı aylıktan daha büyük muhabbet kuşlarının cinsiyetleri, gerek burun renkleri, gerek davranışları, gerekse kafatası şekilleri nedeniyle rahatça anlaşılabilir.

Erkekler genelde mutlu, dışa dönük, kura yatkın, barışçıl ve ötücüdürler. Dişiler genelde baskın ve sosyal açıdan hoşgörüsüzdür.

 

Ekoloji

Muhabbet kuşları göçmen kuşlar olup, genel olarak Avustralya’daki çalılık, çimenlik ve açık ormanlık alanlarda bulunurlar. Genel olarak küçük sürüler halinde gezinen bu kuşlar, bazı durumlarda büyük sürüler de oluşturabilirler. Sürekli yer değiştirme eğiliminde olan muhabbet kuşları, besin ve suyun durumuna göre sürekli göç ederler. Kuraklık sonucunda toplu halde ormanlık veya kıyısal alanlara giderler. Besinlerini genel olarak tohumlar, çimenler, otlar ve bazen de olgunlaşmış buğdaylar oluşturur.

St. Petersburg, Florida, ABD’de doğaya bırakılmış yabani muhabbet kuşu sürüleri 1940’lardan beri gözlenmektedir. Ancak günümüzde 1980’lerin başında oldukları kadar bol değildirler. Bunun nedeni olarak bu kuşların bayağı sığırcık ve serçelerle rekabete girerek bu rekabette yenik düşmesi gösterilmektedir.

Muhabbet kuşları zeki ve sosyal hayvanlar olup, oyuncaklara, insanlara ve diğer kuşlara ilgi ve yakınlık duyabilirler. Bunun yanında özellikle dişi bireyler odun gibi materyalleri çiğneme eğilimi gösterir. Korktukları zaman kendilerini yerden olabildiğince yükseğe çıkarıp tüylerini derilerine yapıştırarak vücutlarını ince gösterirler.

Evcil muhabbet kuşları konuşmayı öğrenebilir, yeni tür ıslıklar çalabilir ve insanlarla oyun oynayabilir. Dişi ve erkek bireyler mimik sesler öğrenme ve bunları taklit etme eğilimi içindedir. Ancak bu yetenek erkek bireylerde daha gelişmiş durumdadır. Dişi bireyler genelde konuşmayı öğrendiklerinde bir düzineden daha fazla kelime öğrenemez. Erkeklerin öğrendiği kelime sayısı ise yüzlere ulaşabilir.

 

Evcil muhabbet kuşlarının yaşam süreleri beş ilâ sekiz yıl arasında değişir. Ancak 15-20 yıla ulaşan kuşlar bilinmektedir. Yaşam süreleri, egzersiz, beslenme ve yaşam koşullarının iyiliğiyle paralellik gösterir.

Özellikle dişilerin içgüdüsel olarak sahip olduğu çiğneme isteği, çeşitli yardımcı aletlerle beraber doyurulmalıdır. Bu sayede kuşların gagalarının törpülenme gereksinimi de sağlanmış olur.

Bunun yanında her bir muhabbet kuşunun ayrı bir kişiliği olduğu bilinmektedir. Bu nedenle elde tutulma isteği ve beğendiği oyuncaklar gibi tercihleri, bireyden bireye değişmektedir.

Kafes gereksinimleri

Muhabbet kuşları küçük, fakat aktif, enerjik ve canlı kuşlardır. Bir ya da iki muhabbet kuşu için en küçük kafesin en ve boyu 46 cm kadar olmalıdır. Ancak daha büyük kafesler bu küçük evcil kuşlar için daha da avantajlıdır. Bunun yanında kafes seçiminde boy değil, ene bakılarak karar verilmelidir. Muhabbet kuşları helikopterden ziyade uçaklar gibi yatay olarak uçtuklarından dolayı, yatay olarak geniş kafesler her zaman tercih edilmelidir. Ayrıca kafes telleri arası boşluk 1,25 cm değerinin üzerine çıkmamalıdır. Bunun yanında birden fazla dişiyi aynı kafese koyarken önlem alınması gerekir. Çünkü anlaşamayan dişi kuşlar birbirlerine önemli zararlar verebilirler.

 

Beslenme

Avustralya’daki doğal ortamlarında ot tohumlarıyla beslenen muhabbet kuşları, kuru, filizlenmiş veya ıslak tohumlarla beslenebilirler. Bu kuşlar için kuru tohum ağırlıklı beslenmek sağlıklı değildir. Veteriner Hekimler, evcil kuşlar için şu yiyecekleri önermektedir:

Tam tahıllar ve küçük parçalı besinler: Horozibriği çiçeği, arpa, kuskus, keten, küçük makarnalar, yulaf, quinoa, buğday, yabanî ve normal pirinç.

Yenilebilir çiçekler: Karanfil, papatya, frenksoğanı, karahindiba, gün zambağı, okaliptüs, meyveli ağaç çiçekleri, hatmi, hanımeli, camgüzeli, leylak, güngüzeli, hercai menekşe, çarkıfelek, gül, ay çiçeği, lale, menekşe. Bu çiçeklerle kuş beslenirken dikkatli olunmalıdır. Bu çiçeklerin bulunduğu bitkilerin yaprakları muhabbet kuşları için zehir etkisi yaratabilir.

Yeşillik ve otlar:

Ana besin olarak; Çin lahanası yaprağı, brokoli, karnabahar yaprağı, lahana, karalâhana, karahindiba yaprakları, yosun, hardal yaprağı, su yosunu, tere.

Yan besin olarak; Horozibriği yaprağı, pancar yaprağı, karambola, pazı, maydanoz, ıspanak, şalgam yaprağı. Tüm bu besinler yüksek oksalik asit içerdiğinden aşırı tüketim sonrasında kuşlarda kemik gelişiminde olumsuzluklar doğurabilmektedir. Kimi nadir vakalarda iç organ hasarları gözlemlenmiştir.

Meyveler (toksik etki yapan avokado hariç): elma, muz, taneli meyveler, turunçgiller, üzüm, kivi, mango, kavun, nektarin, papaya, şeftali, armut, erik. Tek çekirdekli meyvelerin ve turunçgillerin çekirdekleri, kuşlara verilmedenönce çıkarılmalıdır.

Baklagiller: Badem, bakla, mercimek, bezelye, fındık ve tofu.

Hububat ve bakla tohumları: Adzuki taneleri, yonca taneleri, karabuğday, mercimek, Mung fasulyesi, barbunya, susam tohumları, ay çekirdeği. Normal fasulye ve Lima fasulyesi toksik olduğundan kuşlara verilmemelidir.

Sebzeler (pişmemiş patates, pişmemiş soğan ve her türlü mantar hariç): Pancar, brokoli, karnabahar, havuç, hıyar, her türlü lahana, marul, taze bezelye, yabanî havuç, tüm biber türleri, balkabağı, tatlı patates, domates, şalgam, kabak.

Özel karışımlar

Diğer yağsız, sağlıklı ve besleyiciinsan yemekleri.

Bu besinleri sağlamak, kuşların obezite ve lipomadan korunmasına yardımcı olur. Yetişkin muhabbet kuşları, çoğu zamanlarda yeni diyetsel eklentilere hızla uyum sağlayamazlar. Bu nedenle sağlıklı besin verilmesine genç kuşlardan başlanmalıdır. Papağanlar ve muhabbet kuşları taklit yoluyla öğrenirler. Bu nedenle yeni yiyecekleri deneyen bir başka kuş gören diğer kuşlar, bu yeni yiyecekleri denerler. Bu yol dışında, oyuncak aynanın önüne yeni besin konularak alışma sağlanabilir.

Muhabbet kuşları da dahil olmak üzere tüm papağanlar otçuldur. Ancak çok haşlanmış veya yağda kızartılmış yumurta gibi hayvansal bazı besinler de, ara sıra kullanılmak koşuluyla ve kuşların hızlı büyümesi, üremesi, hızlı tüy dökmesi veya iyileşmesi için gereken hayvansal proteini sağlamak amacıyla kullanılabilir. Ancak gereğinden fazla hayvansal proteinle beslenmek, muhabbet kuşlarının sağlığını olumsuz etkiler.

Avokado, çikolata, kafein, laktoz içerikli besinler, sarımsak ve soğan, muhabbet kuşları için oldukça toksik olup, kesinlikle bu kuşlara verilmemelidir.

 

Yumurtlama

Doğal ortamlarında, muhabbet kuşlarının Kuzey Avustralya’daki üreme mevsimleri Haziran ile Eylül arası, Güney Avustralya’daki üreme mevsimleri Ağustos ile Ocak arasıdır. Yine de bu kuşlar bol besin bulunduğu sürece, her zaman çiftleşebilirler. Eşlerinin tüylerini gagalarıyla düzelten ve onları bizzat besleyen muhabbet kuşları, genelde kendi yedikleri tohumları eşlerinin ağzına kusarlar. Avustralya çapında bazı bölgelerde tarım suyuna erişilebilirliğin artmasıyla beraber bu kuşların nüfusu hızlı bir artış göstermiştir. Yuvalarını ağaç kovuklarına, çitlere, yerdeki kütüklere yapan muhabbet kuşları, 18 ilâ 21 gün süren kuluçka sürelerinin sonunda 4-6 yavru dünyaya getirir. Yumurtadan çıktıktan 30 gün sonra bu yavrular yuvayı terk etmeye başlar.

Doğal ortamda, tüm papağan türlerinin delikli ağaç veya kütüklere gereksinimleri vardır. Bu özellik dolayısıyla, yapay ortamda üretilen yuvalar sayesinde bu kuşların barınma ihtiyacı rahatlıkla sağlanabilir. Yumurtalar 1 ilâ 2 cm uzunluğunda düz beyaz renge sahiptir. Dişiler erkek olmaksızın yumurtlayabilir, ancak bu yumurtalar döllenmediğinden dolayı çatlamazlar. Dişi muhabbet kuşlarının burun renkleri yumurtlama dönemlerinde kahverengiye yaklaşır. İlk yumurtlamanın ardından, bir sonraki yumurtlamaya kadar iki gün geçmesi gerekir. Dişiler kuluçka dönemlerinde sadece çok kısa sürelere mahsus yuvalarını terk ederler. Bu süreçte genellikle eşleri olan erkek kuşlar tarafından yuva ağzında beslenirler. Yumurtadan çıkan ilk ve son yavru arasındaki yumurtadan çıkma süresi 9 ilâ 16 günü bulabilir. Emniyetsizlik durumunda dişiler nadiren yumurtalarını yiyebilir.

Gelişim

Yumurtalar çatlayana kadar 18–20 günlük bir süre geçer. Doğan yavrular kör, çıplak ve tamamen yardıma muhtaçtır. Yavrular anne tarafından sıcak tutulup beslenir. Yaklaşık 10 günlük yaşına ulaşmış kuşların gözleri açılmaya başlar. Bu süreci tüy çıkışı izler. Muhabbet kuşu yavruları 3. haftalarında tüy çıkarmaya başlar. Bu süreçte baba kuşlar yuvaya sıkça uğrayarak dişi ile yavrulara korunma ve beslenme konusunda yardımcı olur. Ancak yine de bazı dişiler, erkeğin yuvaya girmesini önleyerek tüm sorumluluğu kendileri üstlenirler.

Yavrular büyümeye devam ettikçe,daha uzun süre yalnız kalabilir hale gelmeye başlar. Beşinci haftadan sonra ebeveyn kuşlar rahatlıkla uzun süreli olarak yuvayı terk edebilirler. Bu süreç içerisinde yavru kuş, sürekli olarak kanatlarını gererek ilk uçuşuna hazırlanır. Bunun yanında gürültü yaparak düşmanları yuvadan uzak tutar. Yavrular beşinci haftadan sonra yuvayı terk etmeye başlarlar. İlk terk edişi izleyen bir hafta içinde de tamamen yuvayı terk ederler. Ancak her zaman aynı süreç söz konusu olmayabilir. Genel olarak en yaşlı olan yavru ilk olarak yuvayı terk eder. Ancak bazı durumlarda en küçük yavru, daha erken haftalarda diğer kardeşlerinden önce yuvadan ayrılabilir. Bu durum küçük yavruların, büyük kardeşlerini taklit etmesi sonucu gerçekleşir.

Renk mutasyonları

Tüm evcil muhabbet kuşları iki farklı renk tonuna sahiptir. Bunlardan ilki beyaz-bazlı renkler (mavi, gri, gri & beyaz), ikincisi ise sarı-bazlı (yeşil, sarı) renklerden oluşur. Günümüzde bilinen otuz iki farklı muhabbet kuşu renk mutasyonu mevcuttur. Bu sayede yüzlerce farklı kombinasyonda ve renkte yeni muhabbet kuşu üretimi yapılabilmektedir.

 

Konuşma özelliği

Erkek muhabbet kuşları, konuşma özellikleriyle en bilindik papağan türlerinden biridir. ABD’li Camille Jordan’ın sahibi olduğu, 1994 yılında ölen Puck adlı bir muhabbet kuşu, ezberlediği 1.728 kelime ile herhangi bir diğer kuştan daha çok kelime bilgisine sahipti. Puck’ın bu başarısı, onu 1995 Guinness Rekorlar Kitabı’na geçirdi.

2001 yılında yine Victor adında bir muhabbet kuşunun bazı kayda değer başarıları ilgi uyandırdı.Victor’un sahibi olan Kanadalı Ryan B. Reynolds, kuşunun karşılıklı diyalog içine girebildiğini ve ileri görüşlülük özelliğine sahip olduğunu belirtti. Kuşun kendi ölüm zamanını tahmin ettiğine inanan kesime karşılık, araştırmacılar bu iddianın kuşun kendisi olmaksızın sınanamayacağını belirtti

            Bilimsel Sınıflandırma
Âlem Animalia (Hayvanlar)
Şube Chordata ( (Kordalılar)
Sınıf Aves (Kuşlar)
Takım Psittaciformes (Papağansılar)
Familya Psittacidae (Papağangiller)
Alt Familya
Cins Melopsittacus
Tür Melopsittacus undulatus

 

Boy/uzunluk Kanat açıklığı Ağırlık
image001 image003 image005
18–20 cm 25-35 cm 30-40 g

                                              

Yumurtlama Mevsimi
Yumurta Sayısı
Kuluçka Süresi 18 gün
Erginlik yaşı 180 gün
Yavruların ilk uçma zamanı 30 gün
Yaşam Süresi 5-8 sene

 

Harita

muhabbetkusu-(1)

 

Fotoğraflar

muhabbetkusu

Kaynaklar

Bilgi

  1. http://tr.wikipedia.org
  2. http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Melopsittacus_undulatus.html
  3. http://a-z-animals.com/animals/budgerigar/

Fotoğraflar

  1. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Plumaje_de_un_perico_australiano_joven.JPG
  2. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/41/Muhabbet_ku%C5%9Fu_anatomisi.PNG
  3. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Melopsittacus_undulatus_-Alice_Springs_Desert_Park-8.jpg
  4. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f8/Pet_Budgerigars.jpg
  5. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/67/Melopsittacus_undulatus_-_English_Budgie_and_American_Parakeets.jpg
  6. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c2/Millet_and_other_parakeet_diet_varieties.JPG
  7. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/82/Budgerigars_eating_tangerine.jpg
  8. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/21/Melopsittacus_undulatus.jpg
  9. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2e/Budgerigar_baby02.jpg
  10. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2c/Parakeet.JPG
  11. http://www.treknature.com/gallery/photo27103.htm

Haritalar

  1. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ef/Budgerigar_map.png

Bir cevap yazın

Your email address will not be published.