Dişlere Göre Yaş Tayini

*Dişlere Göre Yaş Tayini (At, Sığır, Köpek, Kedi

*Diş formülleri

*Hayvanlarda dişlerin çıkışı

 

DİŞLERE GÖRE YAŞ TAYİNİ

At

Atlarda dişlere göre yaş tayini kesici (insisiv) dişlere göre yapılmaktadır. Dört dönemde incelenebilir:

1.Dönem (0-2.5 yaş arası)

8-14 gün Di1 çıkar ————- 1 yaşında arpacık çukuru silinir.

20-30 gün Di2 çıkar———— 1.5 yaşında arpacık çukuru silinir.

5-9 ay Di3 çıkar —————– 2 yaşında arpacık çukuru silinir.

2.Dönem

2.5 yıl —— Di1 düşer, yerine İ1 çıkar.

3.5 yıl —— Di2 düşer, yerine İ2 çıkar.

4.5 yıl —— Di3 düşer, yerine İ3 çıkar.

3.Dönem

6.yıl ——— alt İ1 ‘de arpacık çukurluğu silinir., diş yıldızı çıkar.

7.yıl ——— alt İ2 ‘de arpacık çukurluğu silinir., diş yıldızı çıkar.

8.yıl ——— alt İ3 ‘de arpacık çukurluğu silinir., diş yıldızı çıkar.

4.Dönem

10.yıl ——- İ1 ‘de iç mine yuvarlaktır, giderek küçülür.

11.yıl ——- İ2 ‘de iç mine yuvarlaktır, giderek küçülür.

12.yıl ——- İ3 ‘de iç mine yuvarlaktır, giderek küçülür.

13.yıl ——- İ1 ‘de iç mine kaybolur, diş yıldızı ovalleşir.

14.yıl ——- İ2 ‘de iç mine kaybolur, diş yıldızı ovalleşir.

15.yıl ——- İ3 ‘de iç mine kaybolur, diş yıldızı ovalleşir.

16.yıl ——- İ1 ‘in yüzeyi üçgenleşmeye başlar, diş yıldızı yuvarlaktır.

17.yıl ——- İ2 ‘in yüzeyi üçgenleşmeye başlar, diş yıldızı yuvarlaktır.

18.yıl ——- tüm alt kesicilerin yüzeyleri üçgen şeklindedir., diş yıldızları yuvarlaktır.

 

Sığır

Sığırlarda dişe göre yaş tayini alt çenedeki kesici dişlere göre yapılmaktadır.

Dişler Dişlerin Çıkışı Gelişimini Tamamlaması Dişlerin Aşınması 10-15 yaş arasında kesicilerde aşınma gittikçe artar. 15 yaşında kesiciler çok kısalmıştır., küçüktür ve birbirine temas etmez.
1. Kesici Diş 1.5 yaş 2 yaş 6-7 yaş
2. Kesici Diş 2.5. yaş 3 yaş 8 yaş
3. Kesici Diş 3 yaş 3.5 yaş 9 yaş
Kanin Diş 3.5 yaş 4 yaş 9 yaş

 

Köpek

Köpeklerde süt dişleri 3 haftalıkken çıkmaya başlar;

5 haftaya kadar tamamlanır.

Kalıcı dişler 3 veya 4 haftalıkken çıkmaya başlar.

İlk önce 1. ve 2. insisivler çıkar;

6.aya kadar insisiv-3 [İ3] ve kanin dişler çıkar.

Genelde son alt molar diş 8. aya kadar çıkmaz.

Eğer bütün dişler mevcut, sadece son molar diş yoksa hayvan yaklaşık 6 aylıktır.

Son molar diş varsa hayvanın 6 aylıktan büyük olduğu kesinlik kazanır.

İnsisör dişler 1,5-2 yaşından itibaren aşınmaya başlar. Fakat bu aşınma hayvanın cinsine ve aldığı gıdaya göre değiştiğinden çok spesifik değildir.

Kedi

Süt dişleri 2 ve 3 haftalıkken çıkmaya başlar. İlk önce insisivler çıkar ve hepsi 4 haftaya kadar tamamlanır. Kalıcı dişler 15. ve 17. haftalarda çıkmaya başlar. İlk önce insisiv-1 ler [ İ1] çıkar. Kanin dişler 4,5 aylıkken çıkar. 6. ayda bütün kalıcı dişler tamamlanmış olur ve 7.ayda tam olarak gelişir.

DİŞ FORMÜLLERİ

GEÇİCİ DİŞLER KALICI DİŞLER
Sığır 2(Di 0/3,Dc 0/1, Dp 3/3) =20 2(İ 0/3,C 0/1, P 3/3, M 3/3) =32
Koyun 2(Di 0/3,Dc 0/1, Dp 3/3) =20 2(İ 0/3,C 0/1, P 3/3, M 3/3) =32
Keçi 2(Di 0/3,Dc 0/1, Dp 3/3) =20 2(İ 0/3,C 0/1, P 3/3, M 3/3) =32
At 2(Di 3/3,Dc 0/0, Dp 3/3) =24 2(İ 3/3,C 1/1,P 3-4/3,M 3/3) =42
Köpek 2(Di 3/3,Dc 1/1, Dp 3/3) =28 2(İ 3/3,C 1/1, P 4/4, M 2/3) =42
Kedi 2(Di 3/3,Dc 1/1, Dp 3/2) =26 2(İ 3/3,C 1/1, P 3/2, M 1/1) =30

 

HAYVANLARDA DİŞLERİN ÇIKIŞI

DİŞLER SIĞIR KOYUN/KEÇİ AT
Di 1 Doğum civarında Doğum öncesi Doğumdan sonraki 1.hafta
Di 2 Doğum civarında Doğum öncesi 4-6 hafta
Di 3 1.hafta 2-3.hafta 5-9 ay
Dc 2.hafta 3-4.hafta Yok
Dp 3.hafta 4.hafta 22.hafta
Dp 3 3.hafta 4.hafta 22.hafta
Dp 4 3.hafta 4.hafta 22.hafta
İ 1 1.5-2 yıl 1-1.5 yıl 2.5-3 yıl
İ 2 2-2.5 yıl 1.5-2 yıl 3.5 yıl
İ 3 3 yıl 2.5-3 yıl 4-5 yıl
C 3-4 yıl 3-4 yıl 4-5 yıl
P 1 Yok Yok 5-6 ay
P 2 2-2.5 yıl 1.5-2 yıl 2.5 yıl
P 3 1.5-2.5 yıl 1.5-2 yıl 3 yıl
P 4 2.5-3 yıl 4-5 yıl 4 yıl
M 1 5-6 ay 3-5 ay 1-12 ay
M 2 1-1.5 ay 9-12 ay 2 yıl
M 3 2-2.5 yıl 1.5-2 yıl 3-4 yıl

 

DİŞLER KÖPEK KEDİ
Di 1 Doğumdan sonraki 3-5 hafta Doğumdan sonraki 2-3 hafta
Di 2 Doğumdan sonraki 3-5 hafta 2-4. hafta
Di 3 5-6. hafta 3-4. hafta
Dc 3-5. hafta 3-4. hafta
Dp 4-6. hafta Üst diş 2. ay
Dp 3 4-6. hafta 4. hafta
Dp 4 6-8. hafta 4-6. hafta
İ 1 2-5 ay 3-4 ay
İ 2 2-5 ay 3-4 ay
İ 3 4-5 ay 4-5 ay
C 5-6 ay 5. ay
P 1 4-5 ay Yok
P 2 5-6 ay Üst diş 4-5 ay, Alt diş yok
P 3 5-6 ay 5-6 ay
P 4 4-5 ay 5-6 ay
M 1 5-6 ay 4-5 ay
M 2 5-6 ay Yok
M 3 6-7 ay Yok

 

Di: Geçici insisiv diş Dc: Geçici kanin diş Dp: Geçici premolar diş İ: İnsisiv diş
P: Premolar diş M: Molar diş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir